Partner in de kijker: Davidsfonds Cultuurreizen

Taalreizen: trek eropuit en dompel je onder in taal - een samenwerking van Davidsfonds Cultuurreizen, Davidsfonds Academie en het Centrum voor Levende Talen (CLT)

Davidsfonds Cultuurreizen is al jarenlang een vaste pijler binnen het nationale aanbod van Davidsfonds. Davidsfonds brengt mensen samen rond taal, geschiedenis, kunst en erfgoed met ruimte voor ontmoeting, ontdekking, beleving en genieten.

Dat Davidsfondscultuurreizen vandaag de structurele partner is in de CLT-taalreizen, is geen toeval. Wie een bestemming en een volk echt wil leren kennen, kan niet om de taal heen. Vanuit die gedeelde overtuiging ontstond dit vernieuwend concept op het snijvlak van (taal)leren en reizen, een aanbod dat voor beide partners zowel een aanvulling als een differentiatie op het aanbod vormt. Het resultaat zijn reizen en (leer)ervaringen die een leven lang bijblijven. Dat het concept aanslaat, blijkt uit de belangstelling: al vijf jaar zijn de groepen voor beginners en gevorderden snel volgeboekt. Omnia Travel staat in voor de praktische organisatie en ondersteuning van de reizen.

In deze 'CLT-partner in de kijker' spreken we met Nils De Winter, coördinator en bezielde ambassadeur van Davidsfonds Cultuurreizen.

Toen het CLT in 2021 bij Davidsfonds Cultuurreizen aanklopte met het concept taalreizen, hoefden jullie niet lang na te denken.

“Inderdaad, onze werelden sluiten perfect op elkaar aan”, getuigt Nils. Het enthousiasme over dit sterke partnerschap spat er bij deze ondernemende en gepassioneerde cultuur- en taalminnaar vanaf.

Op welke wijze is dit aanbod anders dan het klassieke aanbod?

Nils: “Het onderscheidt zich door de expliciete koppeling van taalverwerving en cultuurbeleving. Deelnemers leren niet alleen over een bestemming, maar gebruiken de taal continu tijdens de reis via expliciete en impliciete lesmomenten, interactie met de lokale bevolking en toepassingen in het dagelijkse programma. De stad wordt klaslokaal en zorgt voor een ervaringsgerichte, (inter)actieve reisformule en didactiek. Zo ontwikkelen de reizigers een diepe en persoonlijke connectie met de bestemming.”

Hoe belangrijk is taal voor jou?

Nils: “Taal is superbelangrijk! Naast mijn moedertaal, het Nederlands, spreek ik ook Italiaans, Engels en Frans. Van Duits en Spaans heb ik ook wel wat noties. Zo kan ik talen aan elkaar linken en mijn kennis van de ene taal gebruiken om een andere beter te begrijpen. Telkens ik ergens op reis ga, probeer ik vooraf toch enkele woorden op te zoeken. Gewoon ‘goeiedag’ en ‘dankjewel’ kunnen zeggen in de lokale taal, opent deuren, en je krijgt er vaak een brede glimlach voor terug.

Bij vertalingen gaan vaak nuances verloren. De sfumatura[1] van een taal laat zich niet altijd vatten. En net daarin ligt de kracht van taal en communicatie. Als je de taal voldoende beheerst, dan vertaal je niet meer, maar dan begin je te denken in die taal. En dat transformeert je als mens. Je lichaamshouding en gebaren veranderen, je gevoel en ingesteldheid. Een andere taal doet je op een andere manier nadenken, en dat verruimt je blik op de wereld en het inzicht in andere mensen en culturen.

Italiaans gaan studeren was een van de beste keuzes van mijn leven. Echt waar! Het heeft me als persoon gevormd. Tijdens mijn opleiding Kunstwetenschappen aan de KU Leuven startte ik met Italiaans aan het CLT. Na het afronden van mijn universitaire opleiding zette ik de CLT-opleiding verder en kwam ik zelfs speciaal vanuit Mechelen elke week naar Leuven, overtuigd door de kwaliteit en de sterke omkadering van dit talencentrum. Uiteindelijk doorliep ik er het volledige traject van A1 tot C1.

Ik studeerde Italiaans niet omdat het moest of omdat er een specifieke nood was. Het was gewoon een logische volgende stap in een steeds groeiende passie, en een toegangspoort om de Italiaanse cultuur, de mensen en het land beter te doorgronden. Taal is voor mij een belangrijke vorm van zelfontplooiing en hoeft niet altijd een instrumenteel doel te dienen. Toch heeft mijn talenkennis me zowel in mijn persoonlijke als professionele leven heel wat kansen geboden. Zo heeft ze me geholpen bij stages en sollicitaties voor bepaalde functies en heeft ze deuren geopend naar interessante internationale contacten.”

Hoe zie je de toekomst van cultuur- en taalbeleving? Waarom zou iemand nog talen leren vandaag met alle bestaande hulp/vertaalmiddelen?

Nils: “Voor Davidsfonds is taal essentieel omdat ze mensen samenbrengt rond gedeelde cultuur en geschiedenis. In zijn toespraak op het slotfeest van 150 jaar Davidsfonds, legde Peter De Wilde, nationaal voorzitter van Davidsfonds, een duidelijke klemtoon op taal als verbindende kracht: geen exclusief kenmerk van identiteit, maar een open en inclusieve basis voor gemeenschap in een veranderende samenleving die steeds meer globaliseert en waarin mensen zich vaker ontheemd of minder verbonden voelen. Taal is essentieel om een gezonde maatschappij te creëren. Ze fungeert als gedeelde referentie die mensen toelaat verbinding te zoeken met de manier van samenleven in een land, mensen samenbrengt en houvast biedt.”

In het CLT-boek ‘In alle Talen’ stelt Mark Eyskens: “Taalkennis zal voor onze achterkleinkinderen een kwestie zijn van het inplanten van een chip”.[2]

Nils: “De taaltechnologie is inderdaad indrukwekkend en een fantastisch hulpmiddel, maar geen vervanging naar mijn mening. Het blijft belangrijk om zelf een taal machtig te zijn. Anders heb je bij vertalingen ook geen referentiekader en weet je niet altijd of de nuance en betekenis juist zijn overgebracht. Bovendien ontbreekt bij al die hulpmiddelen het rechtstreekse contact: de echte connectie en het menselijke aspect gaan verloren.

Een implantaat? Mogelijk komt het er. Maar willen we dat als mens en als maatschappij? En weten we uiteindelijk nog wel zeker dat we zeggen wat we écht willen zeggen?”

Kan je jongere generaties nog warm maken voor taal en cultuur?

Nils: “De drukte van het leven en het grote aanbod aan activiteiten vormen een uitdaging om een werkende en studerende bevolking te bereiken. Online webinars en cursussen zoals die van Davidsfonds Academie en CLT kunnen een flexibelere weg zijn naar het bredere aanbod. We stellen vast dat mensen behoefte blijven hebben aan verbinding en ontmoeting en daarom ook graag fysiek samenkomen. Beide zijn dus complementair en daar blijven Davidsfonds en CLT op inzetten.

We leven in een wereld die meer dan ooit met elkaar (digitaal) verbonden is. Jongeren zoeken actief die connectie met de hele wereld op. Mensen trekken er zelf ook steeds vaker op uit. Dat biedt net kansen: taal en cultuur kunnen die internationale blik verruimen en tegelijk een brug vormen naar het eigen erfgoed en de eigen identiteit. Daarom moeten we nieuwe niches en invalshoeken blijven verkennen en inspelen op de manier waarop jongere generaties vandaag leven en leren.”

Welke reisbestemmingen staan op jouw verlanglijstje? En ga jij zelf ook mee op taalreis?

Nils: “Noorwegen, Patagonië, Japan staan zeker op mijn lijstje van toekomstige bestemmingen. Maar in juni 2027 wordt het de taalreis naar Brindisi, Lecce en Bari in Puglia. Italiano è la lingua più bella del mondo!
Ik vind het fantastisch dat Davidsfonds Cultuurreizen kan bijdragen tot dit taalimmersieproject. Leer een taal! Trek eropuit! Een taal leer je niet enkel aan een tafel of achter een computer. Je moet vooral oefenen, jezelf onderdompelen in de taal en ze beleven. Tot je het punt bereikt waarop je in die vreemde taal begint te dromen.”

Meer info over de taalreizen van 2027 na de herfstvakantie via de vernieuwde website van Davidsfonds Cultuurreizen
April 2027 Spaans – Cordoba
Juni 2027 Italiaans – Lecce

[1] Italiaans voor nuance, schakering; een subtiel betekenisverschil dat niet altijd letterlijk te vertalen is.

[2] M. Vanderheiden M. e.a., In alle talen, Lannoo, 2024 p. 186.